Tối 3 tháng 10, lượt đi tứ kết vòng loại trực tiếp Giải bóng đá thành phố Giang Tô 2026 (Su Chao), đội Thái Châu tiếp đội Nam Thông trên sân nhà. Ở thời gian bù giờ hiệp một, cầu thủ Thái Châu Hồ Kiệt, trong tình huống cầu thủ đối phương Kim Thành Dân đã cắt bóng xong, quay lưng và không hề phòng bị, đã từ phía sau giẫm lên bắp chân đối phương. Trọng tài chính sau khi xem lại VAR đã rút thẳng thẻ đỏ, đuổi Hồ Kiệt.

Trong thế dẫn 2-0, đội Thái Châu vì tấm thẻ đỏ này buộc phải thi đấu với 10 người, cuối cùng trên sân nhà bị Nam Thông lội ngược, thua 3-4. Đoạn video giẫm đạp lan rất nhanh trên toàn mạng. Rất nhiều cổ động viên tức giận. Trọng tâm bàn luận chuyển từ thắng thua trận đấu sang một câu hỏi căn bản hơn: hành động cố ý gây thương tích trên sân, pháp luật rốt cuộc có quản hay không?

I. Sau thẻ đỏ, xử phạt kỷ luật vẫn có thể theo sau

Trước hết nói về hậu quả ở tầng luật thi đấu.

Thẻ đỏ là hình phạt của chính trận đó. Nhưng theo Bộ quy tắc kỷ luật của Liên đoàn Bóng đá Trung Quốc, thực hiện hành vi bạo lực tấn công đối thủ thì bị cấm thi đấu ít nhất 3 trận, phạt tiền ít nhất 30.000 nhân dân tệ; nếu gây tổn hại thân thể cho đối phương, hình phạt sẽ nặng thêm.

Có thể tham chiếu các vụ trước: năm 2018, ngoại binh Diên Biên Phú Đức Guzmić vì cố ý giẫm lên mặt đối thủ đã bị Liên đoàn Bóng đá Trung Quốc cấm thi đấu 10 trận, phạt 70.000 nhân dân tệ. Tháng 9 năm 2026, ngoại binh Thượng Hải Thân Hoa Mineiro vì hành vi bạo lực bị cấm thi đấu 3 trận, phạt 15.000 nhân dân tệ.

Su Chao tuy là giải bóng đá thành phố của tỉnh Giang Tô, nhưng điều lệ thi đấu nêu rõ các đội dự giải và các khu vực thi đấu phải phối hợp với cơ quan công an địa phương, lập phương án an ninh, áp dụng các quy phạm như Quy định về trật tự an toàn khu vực thi đấu bóng đá toàn quốc. Điều đó có nghĩa con đường truy cứu bằng xử phạt kỷ luật là có. Hành vi giẫm của Hồ Kiệt xảy ra khi đối phương đã cắt bóng xong, quay lưng và không phòng bị: giẫm bắp chân từ phía sau, lại có động tác tiếp tục dồn lực. Về tính chất, nó đã rời khỏi phạm trù “tranh chấp hợp lý”. Ban tổ chức có truy phạt thêm hay không, mức phạt ra sao, là điểm đáng theo dõi tiếp theo.

II. Xâm phạm dân sự: tự nguyện chấp nhận rủi ro không có nghĩa là được giẫm trắng

Bóng đá có va chạm thân thể, điều này ai cũng biết. Bộ luật Dân sự xác lập nguyên tắc “tự nguyện chấp nhận rủi ro”: tự nguyện tham gia hoạt động văn thể có rủi ro nhất định, nếu bị thiệt hại do hành vi của người tham gia khác thì người bị hại không được yêu cầu người tham gia khác chịu trách nhiệm xâm phạm, trừ khi đối phương có cố ý hoặc lỗi nghiêm trọng.

Nói cách khác, thương tích bất ngờ do va chạm thân thể hợp lý thì pháp luật không truy cứu. Nhưng then chốt của vụ này là: động tác giẫm của Hồ Kiệt xảy ra khi đối phương đã cắt bóng xong, công thủ đã kết thúc. Mục tiêu không phải tranh quả bóng, mà nhằm vào người.

Nếu hành vi giẫm bị xác định thuộc cố ý hoặc lỗi nghiêm trọng, thì nó không nằm trong phạm vi bảo vệ của “tự nguyện chấp nhận rủi ro”. Tiền khám chữa, tiền nghỉ việc và các thiệt hại thực tế khác mà Kim Thành Dân phải gánh vì việc này có thể được đòi bồi thường dân sự từ Hồ Kiệt theo luật. Bộ luật Dân sự đồng thời quy định: nhân viên của đơn vị sử dụng lao động gây thiệt hại cho người khác khi thực hiện nhiệm vụ công việc thì đơn vị sử dụng lao động chịu trách nhiệm xâm phạm. Cầu thủ ra sân đại diện đội trong trận đấu có thuộc “thực hiện nhiệm vụ công việc” hay không, trong thực tiễn tư pháp có cách hiểu khác nhau. Nhưng đội bóng với tư cách chủ thể dự giải không hoàn toàn đứng ngoài cuộc.

III. Vấn đề then chốt hơn: bạo lực thể thao có đi vào đánh giá của luật hình hay không

Đây mới là vấn đề pháp lý đáng bàn nghiêm túc nhất trong sự việc.

Điều 234 Bộ luật Hình sự quy định: cố ý làm tổn hại thân thể người khác thì bị phạt tù có thời hạn không quá ba năm, giam hình sự hoặc quản chế; gây thương tích nặng thì bị phạt tù có thời hạn từ ba năm đến không quá mười năm.

Nhưng thương tích trong thể thao đối kháng, việc xác định của tư pháp phức tạp hơn nhiều so với cố ý gây thương tích thông thường. Hành vi đối kháng trong thi đấu thể thao, giới thực tiễn tư pháp các nước thường phân biệt với cố ý hoặc vô ý gây thương thông thường, nói chung không xác định là tội phạm. Nhưng hành vi vi phạm luật thi đấu, rõ ràng có ý định gây thương, thì có thể đi vào đánh giá của luật hình.

Tiêu chuẩn cốt lõi để phán đoán không phải “có bị thương hay không”, mà là mục đích của hành vi là tranh bóng hay gây thương.

Va chạm hợp lý, tắc bóng, tranh chấp trên không: những động tác này dù gây thương, thường vẫn bị xem là rủi ro vốn có của thi đấu thể thao. Nhưng giẫm bắp chân đối phương từ phía sau, tiếp tục dồn lực, động tác xảy ra khi đối phương không hề phòng bị, thì đã rời khỏi phạm trù thi đấu. Đoạn video giẫm được lan trên toàn mạng. Rất nhiều cổ động viên cho rằng “đây không phải thi đấu, mà là bạo lực trên sân”.

Tuy nhiên, luật hình bước vào thi đấu thể thao có ranh giới chặt. Đồng thuận của giới học thuật và giới thực tiễn là: thương tích trong thể thao đối kháng nên ưu tiên giải quyết bằng tự quản của ngành và cứu cánh dân sự; chỉ khi hành vi vi phạm luật nghiêm trọng, tính ác chủ quan rõ, hậu quả nặng, luật hình mới nên bước vào. Trong vụ này, tình trạng thương cụ thể của Kim Thành Dân — có đạt mức thương tích nhẹ trở lên hay không, có ảnh hưởng chức năng vận động hay không — sẽ là biến số then chốt quyết định có đi vào đánh giá hình sự hay không.

IV. Điều thực sự đáng truy hỏi ở chuyện này

Su Chao là giải bóng đá thành phố bản địa của Giang Tô. Trong số cầu thủ dự giải có không ít người nghiệp dư hoặc bán chuyên. Giải hội tụ kỳ vọng của cổ động viên các nơi đối với bóng đá quê nhà.

Một giải có đi được lâu hay không là nhờ những pha đối kháng sạch, những pha công thủ máu lửa, chứ không phải những động tác ác ý đầy mùi thuốc súng. Nếu an toàn khi cầu thủ ra sân không được bảo đảm, nền móng của giải sẽ lung lay.

Xử phạt kỷ luật là trách nhiệm của ban tổ chức. Bồi thường dân sự là quyền của người bị hại. Truy cứu hình sự là đường đáy của pháp luật. Ba tầng cơ chế này nối với nhau, thiếu một cũng không được. Với ban tổ chức, truy phạt nghiêm thêm với loại phạm lỗi bạo lực này mới có tác dụng răn đe. Với cầu thủ, cần hiểu một điều: bị rút thẻ đỏ đuổi khỏi sân không có nghĩa mọi chuyện đã kết thúc. Khi động tác giẫm vượt đường đáy của thi đấu và gây thương tích thực tế, thứ chờ phía trước có thể không chỉ là lệnh cấm thi đấu, mà còn là truy cứu ở tầng pháp luật.